Cuma, Ocak 06, 2006

evim güzel evim

acaba kaç kişi organik bir madde olan PVC (polivinilklorür) 'nin radyasyon yaydığını biliyor?
ya da laminant parkenin de aynı suçu işlediğini, hatta bazı avrupa ülkelerinde kullanımının yasak olduğunu...
eve giriyoruz, yerler laminant parke, pencereler PVC doğrama. bir yanda buzdolabı, bir yanda televizyon, şu, bu... her yandan radyasyon yayılıyor. eve huzur, sağlık bulmaya girelim derken farkında olmadan sağlığımızdan oluyoruz. sonra da kaybettiğimiz sağlığımız için binler para döküyoruz.

son söze gerek var mı?

Pazartesi, Ocak 02, 2006

sağlık, mutluluk, huzur...

bu, yeni yılın ilk yazısı. konusu malum. ama başlamayacağım şimdi ben de " yeni yılın sağlık, mutluluk, huzur... getirmesi dileğiyle" diye. biraz farklı şeyler söyleyelim artık. gerçi sağlıklı bir yıl dilemeden de edemeyeceğim; çünkü yeni yıla hasta yatağında giren ben, bunu es geçemem doğal olarak. çok kötü bir durum, millet eğlenirken sen seyret. yılbaşı mönüsündeyse çok kıymetli(?) ilaçlar. aman Allah'ım! şimdi çok iyi anlıyorum yatalak hastaların halini, dört gün boyunca evden çıkmayıp yatan ben beşinci günü her ihtimali göze alıp sokağa attım kendimi, peki ya onlar?

yeni yıla nasıl girersen öyle devam eder diye bir teori vardır ya herkesin bildiği, e şimdi ben bu yılı hastalıklarla mı geçireceğim diye hiç tasalanmadım. bir sürü insan yeni yıla sevinçle giriyor ama kaçı bütün yılı sevinçle geçiriyor mantığıyla hareket ederek bu sonuca ulaştım. zaten bu sorunun cevabı da "hiçbiri" olacağı için epey bir rahatlamış durumdayım.

eski yıla baktığımda epey bir felaket yaşandığını hatırlıyorum, dolayısıyla bu yıl felaketsiz bir yıl diliyorum insanlığa.
mutlu seneler.

Pazar, Aralık 25, 2005

mutluluk...

mutluluk...

sabah uyandığında ışığı görmektir. ışık umuttur. umut etmek de mutluluktur.

mutluluk...

temiz havayı içine çekmektir. güneşin batışını izlemektir, ya da doğuşunu. hayat seni hayal kırıklığına uğratsa da karanlığın ardından aydınlığın da olduğunu bilmek ve ona göre yaşamaktır.

mutluluk...

sonbaharda düşen bir yaprağın ayaklarının altında ezilirkenki çıtırtısını duymaktır; ya da savurmaktır dört bir yana hepsini. baharda yeniden açacaktır hepsi en güzel, en taze haliyle. her yıl daha bir güzel doğacaktır, onun hayattaki tek amacıdır bu. tıpkı bizim düşlerimiz gibi. yaprağın hikayesi bizim hikayemizdir aslında, yıkılan hayallerimizin yerine daha güzelini kurmak gibi.

mutluluk...

yeni doğan bir çocuğun ağlayışını duymaktır. ağlayışı mutluluğun ifadesidir aslında. gülmeyi beceremediği için ağlar, karanlıktan kurtuluşunun, ışığı görüşünün kutlamasıdır o feryat. bizim hayatımız da karanlıklarla geçer; ama karanlıktan sonra aydınlık vardır, bunu bildiğimiz halde sabredemeyiz. anne karnındaki bir embriyodan daha güçsüz, daha zayıfızdır o zaman biz; çünkü o dokuz ay sabreder, bizse...

mutluluk...

çok uzaklarda bıraktığın birinin sesini duymaktır. belki çok özlersin; ama elbet bitecektir. biteceğini bilmektir mutluluk.

mutluluk...

anlatmakla bitmeyecek kadar çoktur bu dünyada. eğer mutlu değilsek, mutlu olmak istemiyoruz demektir bu; çünkü bilmek istemiyoruzdur mutluluğun nerede olduğunu. mutluluk her yerdedir: güzel bir çiçekte,bir kar tanesinde ya da yağmur damlasında, bir fincan kahvede, lezzetli bir yemekte, bir resimde,bir çocukta,bir müzikte... mutlaka bulursun, yeter ki mutlu olmak iste.

mutluluk...

hayattır.
hayat mutluluktur.
sabret.

Salı, Aralık 06, 2005

sitem

gökyüzü bu sisten ne zaman arınacak, ne zaman göreceğim berrak maviyi bu şehirde? ufka baktığımda hep bir bulanıklık buluyorum ve ne zaman net göreceğimi de bilmiyorum ama sabırla bekliyorum.
doğa mıdır bu pusu yaratan, yoksa insan mı? nüfusu kaçtır bu şehrin bilmiyorum. eğer doğanın bir eseri olsaydı ondan müzdarip olmayacağım kesindi. çünkü doğaydı bana bunu sunan, özümdü. anladım artık bu pus hiç bitmeyecek bu şehirde ve hep böyle göreceğim ufku ben.

sonbahar yapraklarını hep aralıkta saça saça giderdim yollarda. ama şimdi yaprak da kalmadı, sonbahar da. mutlu olurdum şimdi, sonbahar yaprakları olsaydı. ama artık olmadığına göre, kendime yeni mutluluklar arayacağım. öyle küçük de değil, büyük mutluluklar. hatta aramama gerek yok zaten; çünkü buldum bile. karı bekliyorum şimdi. bembeyaz yağan ve her tarafı beyaza boyayan, her taneciği bir sanat eseri olan karı bekliyorum. yeniden büyük mutluluğa kavuşmak için.

sonbahar yapraklarından sonra...

Çarşamba, Kasım 30, 2005

kış

güzel bir tatil sabahı.
kalktınız yataktan, pencereye yöneldiniz. dışarının manzarası hiç de iç açıcı değil. kapalı bir hava, ıslak sokaklar, montlarını giymiş insanlar, kendi halinde akıp giden tek tük arabalar. insanlardan birinin yüzüne baktığınızda anlarsınız havanın ne kadar soğuk olduğunu. öyle ki mumya gibiler: ayakta koca bir bot, üstte kalın bir mont, atkı, bere ve eldivenler. öyle sarınmışlar ki kafalarını çeviremiyorlar, vücutları kafalarıyla birlikte dönüyor.
belki onlar kadar olmasa da siz de alıyorsunuz giyeceklerinizi, doğru bakkala. sıcak bir ekmek ve günün gazetesiyle birlikte eve döndüğünüzde ocağa koyduğunuz çay suyu kaynamış bile. hemen güzel bir kahvaltı sofrası kuruyorsunuz, hem de pencerenin kenarına. karşınızda televizyon, sıcacık odanızda kahvaltı yapıyorsunuz dışarıdakilere nispet yaparcasına. kahvaltıdan sonra elinizda gazete, yanınızda sıcak çay,kuruluyorsunuz her zamanki köşenize. başlasın gazete keyfi.
o da mı bitti; olsun yapacak o kadar çok şey var ki. sarıp sarmalanıyorsunuz siz de mumya gibi, kendinizi sokağa atıyorsunuz. soğuk mu var;" a, öyle mi? farkında bile değilim!" dercesine yürüyorsunuz kaldırımlarda. belki sıcak bir kafede buluyorsunuz kendinizi hoş bir sohbet eşliğinde. artık bilmem, Kızılay'a mı bakıyor oturduğunuz yer, boğaza mı...manzara da güzel, sohbet de güzel; mekanda sıcak, kahveleriniz de. daha ne olsun?
ya da sinemada güzel bir film izlenmeyi bekliyordur. belki güzel bir tiyatro oyunu içinizi ısıtacak. belki bir sergi ya da bir konser.
her türlü olumsuzluğa rağmen kışı yaşamak da güzelmiş, öyle değil mi? bizi kapalı mekanlara tıksa da sıcak bir kahve keyfi gibisi var mıdır bu dünyada? hele bir de dışarıda kar yağıyorsa...

Perşembe, Kasım 03, 2005

savaşın çocukları

kendilerini birdenbire sebebini anlayamadan bir çatışmanın merkezinde bulan bir çocuğu hayal edin. belki de gürültünün sebebini anlamayacaktır, eğer biz ona hissettirmezsek. sanacaktır ki dışarıda şenlik var, insanlar eğleniyor, havai fişekler birbiri ardınca patlıyor. başlayacak kendini kaptırmaya, kendisi de bu cümbüşe ortak olmaya. ev içinde sevinçle hoplayıp zıplayacak, gülücükler, kahkahalar atacak. aslında bilmeyecek dışarıda olup bitenlerin gerçekliğini. ta ki gerçek söylenip her şey anlaşılana kadar.

ya da başından bilecek her şeyi: aslında bu gürültünün şenlik olmadığını, tam tersi acıyı, korkuyu, mutsuzluğu anlattığını. bilse de gerçekleri, unutacak, fazla düşünmeyecek, sadece kötü bir şey olduğunu bilecek. yine böyle unuttuğu bir akşam dışarıdan gürültüler gelmeye başlayacak, aile efradı ayaklanacak, telaşla toplanıp güvenli bir yere sığınacak ve dışarıda kopan kıyameti dinleyecek; ta ki etraf sükunet buluncaya dek. çocuk, anlayacak bir şeylerin ters gittiğini. içini büyük bir korku saracak; korku, içinde bir yerlerde sesini duyamadğı bir çığlığa dönüşecek ve o çığlık gözyaşlarına vuracak, içten bir ağlama sesiyle açığa çıkacak. ne olduğunu, nereden geldiğini bilmediği bir çığlık, ardından gözyaşları ve hıçkırıklar.

yıllar geçecek, o kötü günler geride kalacak; ama yaşananların hissiyatı ruhundan, acısı kalbinden silinmeyecek. çıkan her savaşta çocukları düşünecek, yaşadığı sıkıntıları bir bir kendisi de yaşayacak, ve el açıp dua edecek onlara, gözü yaşlı korkudan titreyen çocuklara. bilecek ki o çocuğu anlamak savaşı anlamaktır.

anlıyorum demek, anlamaya yetmez. anlamak için yaşamak gerekir.
umarım hiç kimse anlayamaz.
umarım...

Pazartesi, Ekim 10, 2005

mutlu çocukluk mu?

"Çocukluğunuzda mutlu muydunuz?" sorusunun cevabını belki de evet olarak veririz çoğumuz. şöyle bir geçmişe döndüğümüzde özlemle andığımız günleri hatırlar ve "Ne güzel günlerdi!" diye iç geçiririz. kimisi çocukluğun dertsiz tasasız günlerine özenir, çocukluk günlerine dönmek ve hep öyle kalmak ister. o zamanlar sobalı evlerimizde geçirdiğimiz soğuk kış günlerinde yaptıklarımız bir bir aklımıza gelir, iç çekeriz. ateşte kızarmış kestaneler, sobanın üstünde fokurdayan ıhlamur çayı. bir tarafta elinde gazetesiyle günün yorgunluğunu atan baba, diğer tarafta o günün akşamında yediğimiz leziz yemekleri yapmış olan anne ve ordan oraya dolanıp haylazlık yapan biz çocuklar.

güzel ve iç geçirmemize sebep olacak bir görüntü ama aslında tüm bunlara sebep olan şey zamanında kıymetinin bilinmeyip kaybedildikten sonra değerinin anlaşılması.

yaşanan bu şeylerin güzelliğinin altında yatan asıl etken bu aslında. bunun rehavetine kapılarak çoğumuz mutlu olduğumuzu söyleriz çocuklukta. şöyle bir çocukluğumuzun ruh haline dnersek daha net anlaşılır mutlu olup olmadığımız.
bir düşünelim, çocuk gördüğü birçok şeyi ister ama ebeveynler tarafından birçoğu reddedilir. iş şeker, çikolata ya da oyuncakla kalmaz, akla gelebilecek herşeyi isteyebilir çocuk. işte burada çocuk mutsuz olur mesela. sonra evde sözü geçmez, fikrine riayet edilmez, yeri gelir azarlanır, ceza verilir, hatta dayak yer. dayak yemiş bir çocuğun mutlu olması söz konusu olabilir mi?

çocuklar geleceğin mirasıdır, içinde her türlü saflığı ve güzelliği barındırır. çocuk neşedir. mutlu olmak herkesden önce çocukların hakkıdır.

bu yazı Haşmet Babaoğlu'nun 8.10.2005 tarihinde Vatan gazetesinde yazdığı mutlu çocukluk uydurması adlı köşe yazısına binaen kaleme alınmıştır.

Pazar, Ekim 09, 2005

ben

ben,

yaşamayı seviyorum
bilginin, hoşgörünün ve güzelliğin egemen olduğu bir dünya istiyorum.

ben,

kendimi seviyorum
insanları seviyorum
sevmeyi seviyorum.

ben,

dostluk istiyorum
mutluluk istiyorum
sevgi istiyorum.

ben,

güçlüyüm
ve ben sadece benim
ben
ben...

Cumartesi, Ekim 01, 2005

derin dil meseleleri - 2

üniversiteye hazırlanırken çözdüğüm Türkçe paragraf sorularında sık sık karşıma çıkan bir konuydu yabancı kelimeler. okuduğum bu paragraflarda kimi görüşler yabancı dillerden Türkçeye giren kelimeleri tasvip etmiyordu; kimi görüşler de bunları yerinde buluyordu. biliyorum, belki işim sadece sorunun cevabını bulup geçmekti ama hafızama yerleşmesi çok kolay oldu bu konunun. o kadar çok karşıma çıkıyordu bu konu hakkındaki görüşler.

benim fikrim aslında tam ortada bir yerde. sanırım biraz faydacı düşünerek karar verdim kendi içimde. günlük hayatta gerektiği yerde kullanırım bazı yaygın olmayan sözcükleri. bazı arkadaşlarım beni eleştirirdi bu konuda. "Niye açık konuşmuyorsun?" diye soran arkadaşlarıma söylediğim sözcüğün Türkçede tam karşılığı olmadığını ve o yüzden kullanmak zorunda olduğumu söylerdim; yine karşı çıkar, uzun uzadıya söylememi isterlerdi sözcüğü. ancak belli bir zaman sonra kullandığım bu sözcüklerin aynısını beklemediğim bir anda kendileri de kullanmaya başladılar ki bu benim çok hoşuma gitti. tüm karşı çıkmalarına rağmen kullanmaya devam ettiğim sözcükleri artık kendileri de kullanmaya başladı; ki bu da açık bir şekilde ortaya koymuştu bu konudaki aksi görüşlerin bir yere kadar yanlış olduğunu.
"dilimiz yabancı dillerin istilasına uğradı" diyen kişilerin yanıldığı ve haklı olduğu iki nokta var fikrimce. öyle kelimeler var ki Türkçeden karşılığını bulmak mümkün değil, böyle bir durumda başka bir dilden Türkçeye uyarlanmış bu sözcüğün kullanılmasında ne gibi bir sakınca olabilir ki? aksine dilimiz zenginleşmektedir bu sayede. ancak dilimizde uygun bir karşılık bulmuş bir kelimenin yerine onun yabancısını kullanmak ne kadar etiktir? mesela "bilgisayar" yerine "komputer" sözcüğünü kullanmak gibi. bir de şöyle bir durum söz konusu ki belli bir ilmin jargonu çerçevesinde yabancı sözcük sarf etmek bence etik çerçevede bir durumdur. mesela sayısal bir bilim dalında kullanılan "notasyon" kelimesi "gösterim,ifade,sembol" anlamlıdır; zaten ilmi çerçevede konuşulacağı için kullanılması pek de sakıncalı değildir benim için. bunu tutup da günlük hayatta kullanmak biraz garip olacaktır elbet.

bu konuda verilebilecek örneklerin çokluğu malumdur. bazı şeyler akla uygun gelse de yine de mümkün olduğunca duru ve açık olmalıdır konuşulan Türkçe. galiba bu tartışma hiç bitmeyecek, ben kendi içimde hala bitiremedim mesela. bu konuda tartışmasız tek fikrimse "bilgisayar" örneğinde verdiğim fikirdir. bu konuda oldukça net bir tavrım olsa da diğerlerinde hala bir netlik söz konusu değil kafamda. galiba hiç bir zaman da net olmayacak gibi.

Fransızcayı ana dili gibi bilen Cemil Meriç, Fransızcanın yüzde doksanına yakınının yabancı kelimelerden oluştuğunu ifade eder. bu gerçeğe dayanarak bir daha düşünmenin zamanıdır şimdi.

Pazartesi, Eylül 26, 2005

derin dil meseleleri

sözcükleri yerli yerinde kullanmak, gereksiz sözcükleri cümlelerden arındırmak ve kapalılıktan uzaklaştırmak, insanların günlük hayatta konuşurken kolay kolay yapamayacağı bir iştir. hele de klişe olmuş sözcükleri tamamiyle kullanmamak gibi bir başarı sergilemek bir dil bilimcinin bile yapamayacağı bir iştir. ancak mümkün olduğu kadar bu kalıplardan sıyrılmak bile güzel Türkçe konuşmak için mümkündür.

nedir bu klişe olmuş sözcükler? mesela: kafaya almak, uyuz olmak, köşeyi dönmek, apışıp kalmak, turnayı gözünden vurmak vesaire. zaten çoğu deyimleşmiş olan bu sözcükler yerine kullanılabilecek alternatif sözcükler, konuşulan dili daha özgün bir yapıya kavuşturması yanında kişinin konuştuğu Türkçenin gelişip güzelleşmesinde katkı sağlayacaktır. toplum içerisinde belirli bir eğitim seviyesine gelmiş insanların sosyal ortamda bu tür klişe olmuş sözcüklerle konuşması ne kadar doğrudur? üniversite eğitimi almıştır o insan, belli bir sosyal mevkisi vardır; ciddiyet isteyen bir ortamda "apışıp kalmak" ya da "köşeyi dönmek" gibi bir kelimeyi konuşma içerisinde sarfetmesi böyle yüksek sosyal statüde bulunan bir kişinin kullanması gereken bir sözcük müdür? belki böyle ciddi bir ortamda bu kelime hiç kullanılmayabilir; daha seviyeli ama yine de klişe olmuş ve toplumun hiçbir kesiminin kullanmaması gereken sözcükler de vardır elbette. eğitim seviyesiyle alakalı değildir tabii kullanıp kullanmamak. eğitim ne kadar çok alınırsa kişi o kadar çok dikkate alır bu tür incelikleri; sonuçta eğitim alınan yerlerde belirli bir seviyede Türkçe konuşulur. hiçbir şey bilmese okumasa dahi sadece bu diyaloglar aracılığıyla da varabilir bu sonuca. neticede her şey eğitimle kazanılır, kimse doğuştan eğitimli değildir. üniversitede Türk Dili dersini alan insanlara yıllardır gördüğü ve artık dinlemekten sıkıldığı edebiyat ve dilbilgisi eğitimini vermek yerine kişiyi güzel Türkçe konuşmaya ve sosyal hayatta statüsünü belli edecek üslubunu geliştirmeye yönelik eğitimi vermek daha yerinde ve faydalı bir uygulama olacaktır diye düşünüyorum.

Pazar, Eylül 25, 2005

alışmak

yeni bir bölge, yeni bir şehir, yeni bir iklim; yeni bir semt, yeni bir sokak, yeni bir ev, yeni bir yatak; yeni bir çevre, yeni insanlar, yeni arkadaşlıklar... kısacası yeni bir hayat başlıyor artık benim için. önceleri zor gelen ama artık hızla alıştığım yeni bir düzen. bilmiyorum ne zaman yerine oturacak; ama hiç de kolay olduğu söylenemez; ne benim için, ne de bir başkası için. ama emin olun bu bir gerçek: insan mutlaka alışıyor, her şey kendi kendine gelişip yerleşiyor. yapılması gereken tek şey güçlü olmak ve sabretmek. sonrası malum, hatta inanın çok güzel.

alışmak güzel şey...

Pazartesi, Eylül 12, 2005

Ankara'dan ilk izlenimler

güney yolundan Ankara'ya hiç geldiniz mi bilinmez ama Gölbaşı'nı geçtikten sonra önünüze çam ağaçlarıyla kaplı arazi çıktığında ve o arazinin bittiği yerde birden bire kendinizi Ankara'da bulduğunuzda insan afallamaktan kendini alamıyor. öyle ki arazi tepelik bir yer ve ucunda hiç bir şehir belirtisi yok. meğer o ağaçlarla kaplı tepelerin arkasına gizlenmiş, birden bire karşınıza çıkıp size sürpriz yaparak hoşgeldiniz diyor başkent. ilk manzara yoğun ama akıcı bir trafik ve on-on iki katlı binalar. AŞTİ'ye giderken çapraşık bir manzarayla karşılaşıyorsunuz: önde tek katlı çirkin görünümlü gecekondular, sadece bir iki sıra. onların arkasındaysa modern görünümlü çok katlı apartmanlar. bir büyükşehirde görülebilecek en tezatsı durum olsa gerek.

AŞTİ'den çıkıp metroya bindiğinizde bu teknoloji harikası aracın insan hayatına ne kadar çok kolaylık sağladığını kısa sürede gitmeniz gereken yere vardığınızda anlıyorsunuz. bir büyükşehir için olmazsa olmaz bir taşıt olduğu düşünülebilir; çünkü o kadar çok işinize yarar ki, metro olmazsa Ankara'da yaşamın çekilmez olacağı kanısına varılır. belki iyi olmayan tarafı şudur: evden çık, metroya bin, gideceğin yere ulaş, sonra tekrar metroya bin ve eve dön. yeraltında süren bir yolculuk ve sadece olmak istediğiniz yerleri görebilmek gibi tekdüze bir durum. kısacası hayatın bu çerçevede sürüp gitmesi ve sona ermesi...

Kızılay'dan Ankara'yı keşfe başladığınızda herhalde ilk dikkat çekecek durum kaldırımların çok geniş ve yolların üç gidiş, üç geliş olmak üzere toplam altı şerit olması. bu sebepten dolayı da yoğun olması yanında akıcı bir taşıt ve insan trafiği mevcut. ikinci durumsa birçok köşe başında ve önemli noktalarda beliren ve her biri değişik bir tasarımla yapılmış üst geçitler. birçok şehirde olduğu gibi üst geçitlerin insanlar tarafından kullanılmaması gibi bir durum söz konusu değil.

ilk gezinizi bitirdikten sonra aklınızda kalabilecek izlenimlerden bazıları da şunlar olabilir: temiz ve düzenli sokaklar, sık sık karşınıza çıkan meydan ve kavşaklar, adım başı beliren ve güneşi kapatan gelişmiş ağaçlar, yemyeşil sokaklar, çok katlı dev binalar; oldukça kibar ve güleryüzlü insanlar, insanlardan ürkmeyen ve kaldırımlara doluşan güvercinler...
bir de Büyükşehir Belediyesi'nin belirli yerlerde konuşlanarak taze taze sıkıp şişelemek suretiyle 1 YTL'ye sattığı portakal suları var, eğer seviyorsanız.

Perşembe, Eylül 01, 2005

biber ayı

Sonbaharın ilk ayıdır aslında ama Antakya için yazın son ayıdır Eylül. Burada yaşayan insanlar için sıcak ve zorlu geçecek bir dönemdir. Kimse hüzne kapılmaz yaz bitti, soğuklar başlayacak diye. Tam tersi sıcaktan yakınırlar, bol bol banyo yapar, gün boyu klimalarını açık bırakırlar.

Kışa hazırlık bu ayda başlar yavaş yavaş. Bizim için çok önemli olan ve ismine “biber ayı” dediğimiz ayın günleri aslında çok yorucu geçer. Bu ayda sıcaklık 38 dereceye kadar ulaşır, ev hanımları yıllık salça ve pul biber ihtiyaçları için damlarına, balkonlarına boylu boyunca biberlerini sererler. Bunlar yakıcı güneşte bir güzel suyunu çeker, sonra şehrin her semtinde bulunan biber çeken kişilere götürülür ve bir güzel kıyılır. O esnada yakınlarda bulunmasanız iyi olur; çünkü acı bir koku boğazınızı yakar, gözleriniz çeşme gibi akmaya başlar. Çekme işleminden sonra kışlık pul biberiniz hazır hale gelir.

Biber ayının en zor işi de salça yapmaktır. Pazarlarda boylu boyuna serilerek alıcı bekleyen biberlerden kafanıza uygun olanı seçilir, fiyatla da anlaşıldıktan sonra çuvallarla salça yapılacak yere getirilir. Önce bir güzel yıkanıp temizlenir, sonra da çekme işlemine geçilir. Bunun yapıldığı alet aynı et kıyma makinesi gibidir; ama elektrikli değildir, bilek gücünüzle kolu çevirerek biberleri çekersiniz. Bakmayın öyle kolay göründüğüne, çok yorucudur. Biberler çekirdek ve sapından ayrılıp kıyılır hale getirilir; ki biber çok acı olduğundan buharını solumak suretiyle boğazınızı yakar,ayrıca gözleriniz de kızarır. Ancak işin en acıklı yanı ise ellerdir, eldiven giyersiniz ama kar etmez, sızım sızım sızlarlar. İnanın bu yanış çok kötüdür, bazen dayanılmaz hale gelir, gece yatırmaz sizi. İş bittikten sonra tepsilere yayılıp güneşe çıkarılır, birkaç gün içinde salçanız hazır hale gelir. Çekilen onca zorluğa değer mi bilmem, ama harika lezzette bir salçanız olur. Oh, mis gibi!
İşte biber ayı başladı. Biz hala sıcaklarla boğuşuyor olacağız, ta ki Kasım gelene kadar. Bir de biberler var tabii. Onsuz bir Eylül düşünmek ne mümkün...

Pazartesi, Ağustos 29, 2005

hibakuska *

çoğu insan ölümü hak eder, çoğu ölü de yaşamayı.ama hayat insanları elemeye tabi tutmuyor, kurunun yanında yaş da yanıyor.

neden insanlar ölümü hak eder? insan şöyle bir zihnini kurcalarsa bu soruya bir sürü cevap bulabilir. kimdir ölümü hak eden, kim değildir? insanın biligisi bunu anlamaya yetmez. bizler sadece olanı seyrederiz, ölenin ardından acı içinde kıvranır, gözyaşı dökeriz; ya da tam tersi seviniriz. elbette bütün insanlar ölecektir, o zaman da şöyle bir soru akla geliyor: madem herkes ölecek, o zaman herkes ölümü hak ediyor olmalı! mesele kişinin ecelinin dolup ölmesi de değildir, mesele ölümü hak edenin ecel dışı bir olguyla hayatına son verilip gereken cevabın sunulmasıdır. alimlerden birinin ileride kötü bir insan olacak diye genç bir çocuğun hayatına son vermesi gibi. ne kadar acı bir durum olsa da, bu anekdotta bilinen bir gerçek vardır. o gerçekten hareketle hükmü verilmiş , böylece ileride yol açacağı kötü durumlar önlenmiştir. insan ne olacağını bilemez, olacakların da önüne geçemez; içinde bulunduğu ana hükmedebilir sadece.

şimdi düşünelim, Japonya'ya atılan atom bombası binlerce insanın ölümüne, geride kalanların da bir çok sağlık sorunlarıyla karşılaşmasına yol açtı. hayatını kaybeden onca insan içinde ölmeyi hak eden de vardı, hak etmeyen de. o insanların hepsi yaşasaydı, acaba şimdiki durum, dünya düzeni nasıl olurdu? bunu elbette bilemeyiz, belki daha iyi olurdu, belki de daha kötü. sonuçta ölen bir sürü insan var, iyi de olsa kötü de olsa. biz insanlar ne kadar üzülsek, acısak da bu duruma, hayatın acımasızlığı karşısında yapacağımız bir şey yoktur.

biz insanlar, dünya üzerindeki hakimiyetimiz boyunca bir sürü hüküm verdik, bundan sonra da vereceğiz. bizim yapamadığımızı da tabiat üstlenecek; tıpkı geçmişte de üstlendiği gibi. depremler, seller, volkanik patlamalar, salgın hastalıklar...bütün bunlar olurken kurunun yanında yaş da yanacak. insan, bunları yaşamak için mi geldi dünyaya, bu acıları çekmek için mi geldi?
bu soruyu işte o insanlara sorun: Hibakuskalara. onlar eminim cevabını çok iyi bilecektir.

*Hibakuska:cehennemi gören. Japonlar atom bombasından sağ kurtulup hala yaşayanlara böyle derler.

Perşembe, Ağustos 25, 2005

bir hikaye...

günler çabuk geçeceğe benzemiyordu dersler başladığında. sıkıcı geçecek ilk haftayı sağda solda gezinerek, biraz da kitap karıştırarak geçirecekti. sınıfındaki insanları henüz tam olarak tanımıyordu; kimisiyle tanışmış, kaynaşmıştı; kimisi sadece selam veriyordu; kimisinin de varlığından haberi yoktu. biten bir günün ardından sınıftan çıkmadan yanındaki arkadaşına yarınki dersleri sordu ama o da bilmiyordu. o esnada yanından geçen öğrencinin kolunu tuttu, yüzüne baktı, daha önce hiç görmemişti onu. sordu yarınki dersleri kolunu bırakmadan; cevabını aldıktan sonra teşekkür etti ve bıraktı kolunu; o ise yoluna devam etti. gözlerinin içi gülüyordu kendisine bakarken; yeşildi gözleri, yemyeşil. gözden kaybolana kadar baktı ona, etkilenmişti sanki, bilmiyordu.
ertesi gün, anlamadığı bir şekilde gözleri onu aradı sınıfta. onu izlemek, gözlerine bakmak hoşuna gidiyordu. o gün bittiğinde hala aklındaydı, anlamıştı artık ondan hoşlandığını. ama hiç umutlanmadı, üzerinde de fazla düşünmedi. o hafta bittiğinde bir iki kez daha konuşmuş, göz göze gelmişlerdi. hafta sonu sıklıkla düşündü yaşadıklarını. birkaç gün içinde hızla büyümüştü ona beslediği duyguları; hafta başını bekleyip durdu tekrar görebilmek için.
o gün geldiğinde, sınıfa geçmişti öğrenciler ama öğretmen gelmemişti henüz. önündeki sırada oturuyordu, kendisi de bir yandan onu gözlüyor, bir yandan da arkadaşıyla konuşuyordu. birden arkasına döndü, gülümseyen gözlerle kendisine baktı, hiçbir şey söylemedi. o da hiç çekinmeden ona baktı, yürek atışları hızlanmış, içini tatlı bir duygu kaplamıştı ve saniyeler geçtikçe daha bir haz veriyordu bu duygu. önüne döndüğünde kendisine nedensiz olarak dönüp bakması o kadar hoşuna gitmişti ki... artık bir şeyler hissedebiliyordu; düşünüyordu, acaba o da mı... yoksa neden sebepsiz baksın ki diye düşündü. o gün hep bu anı hayal etti, o hazzı tekrar anımsadı, o kadar güzeldi ki.
günler geçiyordu, artık daha bir yakındılar birbirlerine; göz göze gelmek ikisini de korkutuyordu, bunu o kadar iyi anlıyordu ki. kendisine bakmıyordu; çünkü bakamıyordu, bunu biliyordu. hiçbir şey sormuyordu, bir şey istemiyordu; sebebi buydu işte. aynı şeyleri kendisi de yapamıyordu. artık onun önünde oturuyordu ve arkasını dönemiyordu, dönse de bakamıyordu yüzüne, ama onun kendisine baktığını görebiliyordu. bu onu o kadar mutlu ediyordu ki...
yine de birbirlerine bakma arzusuyla çırpınıyorlardı ikisi de. arkadan ona seslenip kitap, defter istiyordu; sırf yüzünü görebilmek için. aslında ihtiyacı yoktu, şöyle bir göz atıp bakıyormuş gibi yapıyor ve tekrar veriyordu aldığı şeyi; o da tekrar yüzünü göreceği için sevinçle alıyordu ellerinden.
bir gün sırf ellerini tutmak, sıcaklığını hissetmek için anlamsız bir bahaneyle ellerini sıktı; o an yüreğindeki hazzı anlatabilmesi mümkün değildi. o sıcaklığı hala hissedebiliyordu yüreğinde o anı düşünürken. her şey açıktı, seviyordu, çok seviyordu. o da onu çok seviyordu, belki de kendinden daha fazla. madem böyleydi, söylemeliydi artık, bunun zamanı gelmişti. söylemekten çekinmiyordu, o cesareti kendinde bulabiliyordu. ama nasıl söyleyecekti?

günler hızla geçerken, o da bunun planlarını kuruyordu; bir an önce söylemek istiyordu. ama hep bir engel çıkıyordu, ağır dersler, zor sınavlar... bunlar engel olmamalıydı aslında; ama derslerini geçmeliydi, iyi bir dereceyle hem de.bunu geleceği için şart koşuyordu ve belki de ikisinin geleceği için ilerlemeli, yükselmeliydi.
birinci sınıf bitti bu düşüncelerle. zaman zaman öyle anlar oldu, onun yokluğuyla kıvrandı, acı çekti; ama her şeye rağmen direndi. artık direnecek gücünün kalmadığını anlamıştı. yapması gerekeni biliyordu. telefonunu bir türlü isteyememişti, korkmuştu bundan. ne o, ne de kendi cesaret edebilmişti bunu yapmaya. arkadaşından aldı numarasını; ama arayamadı, mesaj gönderdi. iki gün sonra bir daha, sonra bir daha, sonra bir daha... bir şeyler ima ediyordu bu mesajlarda; ondan cevap gelmedi ve üzülmedi bu duruma; çünkü kendisi de aynını yapardı yerinde olsaydı. artık sıkılmıştı, gönderdi mesajı, apaçık söyledi onu sevdiğini ve heyecanla bekledi; bu defa cevap alacaktı,kesin. telefonu çaldı, arayan oydu; kalbi hızla çarpıyordu, korkuyordu; ya tam tersi olursa! açmayacak, açamayacaktı; meşgule düşürmeye karar verdiği sırada telefon tamamıyla kapandı, şarjı bitmişti! aceleyle tekrar açtı, şarj aletini taktı ve bekledi, bekledi...
cevap gelmemişti...
kendi hatası değildi bu, telefonun suçuydu; kendi meşgule düşürse çok pişman olacaktı ama öyle değildi ki, kaderin bir oyunu muydu bu?
o günden sonra hep bekledi, on gün oldu, sonra on beş, sonra...
artık ümidi kesmişti, yapacağı tek şey beklemek, okul açıldığında tekrar görebilmekti onu. ama olmadı, göremedi onu ilk hafta. ümitsizliğe kapılmadı; çünkü gelecekti biliyordu, gelmeliydi, olamazdı aksi bir şey. ama olmuştu bile, okuldan ayrılmıştı. neden diye sordu kendine günlerce, neden gitti?
hepsi onun hatasıydı, her şey. halbuki böyle olmayabilirdi, söyleyebilirdi ona her şeyi zamanında. yapmamıştı, hepsi kendi suçuydu ve şimdi bu suçlarının cezasını çekecekti.
hayat çok acımasız davranmıştı ona, hatasının bedelini çok ağır ödetmişti. şimdi onsuzdu ve yapabileceği tek şey beklemekti, yine beklemek.
hep beklemek...